Drogi Grzesiu!

Zadałeś nam trzy pytania: Dlaczego Auschwitz? Dlaczego Kołyma? Dlaczego Kosowo? Odpowiedź wcale nie jest prosta, ale spróbujemy Ci jej udzielić.

Zło, niestety, tkwi w ludzkiej naturze. Żaden człowiek nie jest z natury dobry, w każdym tkwi pewien głęboko zakorzeniony egoizm, związany z koniecznością walki o byt. To, w jakim stopniu rozwiną się jego negatywne cechy, zależy od wielu czynników, a w szczególności od środowiska, w jakim przebywa. Zło w odpowiednim "opakowaniu" akceptowane jest nawet przez tych, którzy nie mają do niego predyspozycji. Działo się tak wielokrotnie, że jeden człowiek pociągał za sobą tłum i wspólnie dopuszczali się największych okropieństw w imię idei. Przykładem tego może być postawa Niemców w czasie II wojny światowej.

Znaczący wpływ na opinię społeczeństwa miała rosnąca popularność idei Adolfa Hitlera. Wykreował on własne pojęcie dobra i zła. W swojej wizji świata widział Niemcy na czele wszystkich narodów. W jego mniemaniu rasa nordycka była najbardziej wartościowa i tylko jej przedstawiciele mogli sprawować władzę nad światem. Wszystkie inne nacje miały się Niemcom podporządkować, lub zostać unicestwione. Hitler widział w walce "przeznaczenie wszystkich stworzeń"; twierdził, że "naród, który nie zmobilizował sił do walki musi zniknąć z widowni dziejów". W taki oto sposób chciał zachować "czystość rasy", uchronić ją przed możliwością "zbrukania". Rasą skazaną na zagładę stali się Żydzi. Niemiecki historyk Gunnar Heinsohn twierdzi, że "poprzez eliminację etyki żydowskiej Hitler chciał wyswobodzić narody nordyckie od konfliktów sumienia przy zdobywaniu i wyludnianiu przestrzeni życiowej...".

Będąc dobrym demagogiem, swoje racje wykładał przekonywająco. Umiejętnie prowadzona propaganda padła na podatny grunt. Nie bez wpływu pozostał fakt, iż nie posiadający własnego państwa Żydzi ciągle byli wierni swojej tradycji i religii, co wyróżniało ich spośród otoczenia. Jak zapewne wiesz, inność zawsze budzi lęk, więc antysemityzm szerzył się dość szybko. Ulegający mu ludzie nie dostrzegali zła we wszelkich przejawach nazistowskiego okrucieństwa, łącznie z obozami koncentracyjnymi, z których najbardziej znany znajdował się w Oświęcimiu (Auschwitz).

Tak jak w Niemczech rozprzestrzenił się faszyzm, tak Związek Sowiecki ogarnęła fala stalinowskiego komunizmu. Celem Rosji był "rewolucyjny podbój Europy". Komuniści, podobnie jak Hitler, dążyli do swoich celów, nie zważając na żadne przeszkody. Rozszerzenie rewolucji na inne kraje i przejęcie władzy byli skłonni okupić krwią tysięcy niewinnych ofiar. W ich mniemaniu, każdy człowiek o odmiennych poglądach zagrażał rewolucji i należało go usunąć lub odseparować. Służyły temu sowieckie obozy pracy. Jednym z najcięższych obozów były kopalnie złota na Kołymie. Ze względu na panujące tam warunki Kołyma stała się miejscem masowej zagłady.

Twoje ostatnie pytanie dotyczy wojny w Kosowie. Na pewno oglądasz telewizję i czytasz gazety, więc wiesz, co się tam dzieje. Pomimo że Serbowie i Albańczycy żyli razem w Kosowie przez ponad tysiąc lat, wciąż nie potrafią dojść do porozumienia. Głęboko zakorzenione nacjonalizmy nie pozwalają wygasnąć konfliktowi.

Jak w przyszłości zapobiec podobnym tragediom? Mamy kilka pomysłów, którymi chciałybyśmy się z Tobą podzielić.

Klucz do przyszłości znajduje się w rękach najmłodszego pokolenia, które należy kształtować już od najwcześniejszych lat. Wychowanie jest przede wszystkim obowiązkiem rodziców, którzy powinni wpajać swoim dzieciom zasady moralne. Ważną rolę może odegrać także religia. Wszystkie wyznania odnoszą się przecież do podobnych zasad etycznych, które dzieci powinny poznać i szanować.

Obecnie, niestety, duży wpływ na kształtowanie świadomości najmłodszych wywiera telewizja. Wiele programów zawiera dużą dawkę przemocy i brutalności, które należałoby wyeliminować przynajmniej z bajek. Dzieci, widząc myszkę walącą wielkim młotem w głowę kota, podświadomie uznają przemoc za zjawisko w świecie normalne.

Telewizja jednak może posłużyć także do ochrony przed szerzącą się przemocą i złem. Młodzież szkolna powinna oglądać filmy ukazujące bezsensowne okrucieństwo wojen i analizujące mechanizmy, które te wojny spowodowały.

Wiedząc, że nienawiść często rodzi się ze strachu i nieznajomości innych kultur, można organizować międzynarodową wymianę młodzieży - nie tylko dla samej nauki języka, ale szczególnie w celu poznania obyczajów i tradycji panujących w innych krajach. W czasie wspólnych spotkań młodzi ludzie mogliby porozmawiać o swoich problemach i wspólnie zastanowić się nad ich rozwiązaniem.

Wszelkie wojny byłyby niemożliwe, gdyby nie ciągle rozwijający się przemysł zbrojeniowy. Jego likwidacja w znacznym stopniu ograniczyłaby możliwość wybuchu wojen. Jeden granat, jedna mina czy jedna bomba mogą zabić wielu ludzi. Zaś bomba atomowa może uśmiercić miliony. Aż strach pomyśleć, jaki nowy oręż niszczenia wymyśli ludzkość... Powolne ograniczanie produkcji zbrojeniowej na pewno uchroniłoby wiele istnień od zagłady.

Mamy nadzieję, że choć niektóre z naszych pomysłów są godne uwagi i skłonią Cię do dalszych przemyśleń. Prosimy o szybką odpowiedź na nasz list.

Twoje przyjaciółki                                

Agata i Natalia